أبو علي سينا ( مترجم : مجهول )
55
دفع المضار الكلية عن الأبدان الإنسانية ( دور ساختن هر گونه زيان از تن آدميان ) ( فارسى )
كند تا باز به حد معتاد رسد . بسيار ديدهاند كه بعضى مردم از قحطها به غذاى وافر رسيدهاند و خويشتن را نتوانستهاند گرفتن و بسيار خورده و مردهاند از حرص و امتلا ، و بسيارى كه قول دانايان گوش كرده [ اند ] خلاص شده [ اند ] . و غذاهاى مناسب در اين حال ، بالهاى مرغ است در آش جو و اماجهاى نازك با روغن بادام و نرم ماليدن سرهاى پهلو . [ غذاهاى گرم ] مضرت غذاهاى گرم خواه خفيف الجوهر باشد مثل عسل و شير و خواه ثقيل الجوهر باشد مثل گوشت اسب و گوشت شتر و قديد و ماهى شور و بادنجان . اما مضرت قسم اول به دماغ بيش است ، به سبب گرم كردن خون و تعفن او . و مضرت قسم دوم به اعضاى اسافل بيشتر است مثل جگر و سپرز ، به سبب پيدا شدن خون غليظ سودايى ، چه به ورم و چه به سدّه ، و ديگر اعضا نيز به مشاركت خراب مىكند ، ليكن مضرت دوم ديرتر ظاهر مىشود و هركس نمىفهمد ، و مضرت اول زودتر حاصل مىشود . تدارك قسم اول به نشاندن خون است با اندك تقطيع مثل سكنجبين و شراب ليمو يا با چيزى كه مانع بخار باشد ، مثل شراب گل ، شراب به و شراب عناب . اما قسم دوم مىبايد كه علاج او به نشاننده و گشاينده و قطعكننده هر سه باشد « 1 » ، مثل سكنجبين بزورى و سكنجبين افتيمونى . و بسيار است كه شراب دفع اين مىكند و هركس كه اين غذاها بسيار تناول كند مىبايد زود به زود فصد كند و اسهال به چيزى چند كه مسهل سودا باشد به حسب هر مزاج بكند . و اگر زود جبر نكند در امراض بد مثل جذام و بهق سياه و قوبى و تبهاى ربع و ورم سپرز و صرع و بواسير و دوالى و داء الثعلب و داء الحيه و داء الفيل و آكله و مانند اينها واقع شود . [ غذاهاى سرد ] مضرت غذاهاى سرد و اين نيز بعضى خفيف است مثل ماش و جو و بعضى ثقيل است
--> ( 1 ) . براساس نسخهء عربى و مفهوم طبى ، به ترتيب يعنى داروهاى مطفى ، مفتّح و مقطّع .